Spis treści
Żniwa mają swój rytm i wyjątkowo wąskie okna pogodowe. Kiedy kombajn musi przerwać koszenie, bo nie ma gdzie zsypać ziarna, to okno się kurczy, a razem z nim topnieje zysk wypracowany przez cały sezon. Płynny odbiór ziarna z pola jest tym, co pozwala utrzymać maszyny w ruchu przez pełny dzień roboczy. Przeładunek w ruchu, czyli opróżnianie zbiornika kombajnu bez zatrzymywania koszenia, należy do prostszych sposobów na realne skrócenie czasu zbioru.
Dlaczego stojący kombajn kosztuje więcej, niż się wydaje?
Kombajn jest najdroższą maszyną pracującą w polu podczas żniw i to jego tempo wyznacza rytm całego zbioru. Gdy zbiornik ziarna się zapełnia, a w pobliżu nie ma środka transportu gotowego je przyjąć, maszyna staje. Taka przerwa wypada zwykle w najmniej dogodnym momencie, ponieważ pogoda i wilgotność ziarna rzadko dopasowują się do logistyki gospodarstwa.
Koszt przestoju nie pojawia się wprost na żadnej fakturze, dlatego łatwo go zlekceważyć. Warto rozłożyć go na kilka składników, które sumują się w tle:
- paliwo i czas operatora zużywane wtedy, gdy maszyna pracuje na biegu jałowym zamiast kosić,
- skrócone dzienne okno zbioru, przez co część areału przechodzi na kolejny, mniej pewny pogodowo dzień,
- ryzyko pogorszenia jakości ziarna, jeżeli zbiór przesuwa się na godziny o wyższej wilgotności powietrza,
- nierówne obciążenie ludzi i ciągników, które raz stoją bezczynnie, a raz muszą gwałtownie nadrabiać zaległości.
W gospodarstwie wielkoobszarowym i w firmie świadczącej usługi kombajnowe te drobne straty urastają w skali sezonu do wielu godzin pracy. Właśnie dlatego organizacja transportu z pola bywa ważniejsza dla końcowego wyniku niż sama moc kombajnu. Więcej na temat niekontrolowanego ubywania plonu, piszemy w tekście o tym, jak ograniczać straty w transporcie plonów.
Na czym polega przeładunek zboża w ruchu?
Klasyczny schemat wygląda tak: kombajn napełnia zbiornik, dojeżdża do skraju pola, zatrzymuje się i przesypuje ziarno na przyczepę transportową. Każdy taki cykl to kilka minut, podczas których hedery stoją. Przeładunek w ruchu odwraca tę zależność. Przyczepa przeładowcza podjeżdża do pracującego kombajnu, dopasowuje prędkość i tor jazdy, a ziarno trafia do niej z rynny wyładowczej kombajnu bez przerywania koszenia.
Po napełnieniu przyczepa odwozi ziarno do zestawu transportowego czekającego na uwrociu lub przy drodze i wraca na pole. Sam kombajn przez cały ten czas kosi dalej. Rolę ogniwa pośredniego pełni tu maszyna zaprojektowana do szybkiego napełniania i szybkiego rozładunku, a nie zwykła przyczepa skrzyniowa. Za rozładunek odpowiada ślimak przeładunkowy podający ziarno przez odchylaną hydraulicznie rynnę wyładowczą, co pozwala opróżnić przyczepę na przyczepę transportową lub bezpośrednio do samochodu ciężarowego w krótkim czasie.
Co decyduje o płynności przeładunku w polu?
Sprawny przeładunek to kwestia dopasowania kilku parametrów maszyny do warunków konkretnego gospodarstwa. Trzy z nich mają największe znaczenie w codziennej pracy.
Wydajność przeładunkowa i konstrukcja ślimaka
Tempo, w jakim przyczepa oddaje ziarno, opisuje wydajność przeładunkowa wyrażona w tonach na godzinę. Im szybszy rozładunek, tym krótsza jest każda przerwa w cyklu i tym mniej maszyn czeka na siebie nawzajem. Odpowiadają za to ślimaki wannowe podające ziarno do rynny. Ich średnica i geometria decydują o przepustowości, a łagodne prowadzenie ziarna ogranicza jego uszkadzanie podczas przesypu.
Pojemność dopasowana do rytmu pracy
Zbyt mała przyczepa wraca po ziarno zbyt często i sama staje się wąskim gardłem. Zbyt duża w małym gospodarstwie oznacza niepotrzebny nacisk na glebę i wyższy koszt zakupu. Dobór pojemności powinien wynikać z wydajności kombajnu, długości pól i odległości od miejsca składowania, a nie z chęci kupienia maszyny “na zapas”.
Podwozie i nacisk na glebę
W okresie żniw gleba bywa jeszcze uwrażliwiona na ugniatanie, zwłaszcza po lokalnych opadach. Konstrukcja podwozia oraz dobór ogumienia rozkładają masę ładunku na większą powierzchnię i ograniczają powstawanie kolein. Podwozie w układzie tandem lub tridem, w zależności od pojemności maszyny, poprawia stabilność na uwrociach i podczas jazdy z pełnym ładunkiem po nierównym terenie.
Jak dobrać przyczepę do przeładunku w polu?
Marka HAWE oferuje przyczepy przeładowcze w dwóch seriach, które odpowiadają na różne sposoby organizacji żniw. Nie będziemy tu sięgać do kart katalogowych i przypisywać im konkretnych liczb, ale zarys ich ogólnej charakterystyki pomaga zawęzić wybór.
Przy wyborze konkretnego modelu w obrębie serii pomaga przejście przez kilka pytań o własne pole i park maszynowy:
- Jaka jest realna wydajność kombajnu w typowych dla gospodarstwa uprawach?
- Jaką drogę ziarno musi przebyć z pola do magazynu lub punktu skupu?
- Ile ciągników i operatorów pracuje przy żniwach jednocześnie?
- Jak wrażliwe na ugniatanie są gleby, po których porusza się przyczepa?
Odpowiedzi na te pytania pokazują, czy gospodarstwu wystarczy jedna przyczepa krążąca między kombajnem a zestawem transportowym, czy potrzebny jest większy park maszynowy.
Co zyskuje gospodarstwo, gdy kombajn pracuje bez zatrzymywania się?
Efekt wprowadzenia przeładunku w ruchu widać najszybciej tam, gdzie żniwa toczą się pod presją czasu. Kilka korzyści powtarza się niezależnie od wielkości gospodarstwa:
- Kombajn kosi bez przerw na oczekiwanie, więc pełniej wykorzystuje krótkie okna pogodowe.
- Ciągniki transportowe pracują równomiernie, bez naprzemiennych przestojów i pośpiechu.
- Ziarno trafia do magazynu szybciej, co ułatwia dosuszanie i dalsze zarządzanie zapasem.
- Mniej przejazdów kombajnu na skraj pola oznacza mniejsze zagęszczenie gleby na uwrociach.
Sprawna logistyka pola łączy się bezpośrednio z tym, co dzieje się po zwiezieniu ziarna, dlatego przeładunek warto planować razem z organizacją składowania i sprzedaży plonu.
Kiedy warto postawić na przeładunek w ruchu?
Rozwiązanie sprawdza się wszędzie tam, gdzie liczy się każda godzina pracy kombajnu: w gospodarstwach wielkoobszarowych, w gospodarstwach o rozproszonych polach oraz w firmach świadczących usługi kombajnowe na zlecenie. Im większa dzienna powierzchnia do zebrania i im dalej do magazynu, tym szybciej inwestycja w dedykowaną maszynę zwraca się skróconym czasem żniw. Dodatkowo decyzję o zakupie łatwiej rozłożyć w czasie, jeśli skorzysta się z elastycznego finansowania zakupu maszyn HAWE.
